Groentips & Groeninfo

Composteren? Gebruik je neus!

Op 22 september woonde ik de super informatieve workshop van Groei & Bloei Lelystad over composteren bij. Met 14 personen luisteren we geboeid naar Marc Siepman(1). Hij vertelt ons ‘alles’ over composteren, de verschillende systemen, de probleemgevallen, waar je allemaal op kan letten. En vooral, begin gewoon, ervaar en zie waar je uitkomt.

Met als belangrijkste tips

  1. Gebruik je neus

  2. Doe wat je leuk vindt

  3. Heb geduld

Waarom composteren?

Het brengt biodiversiteit terug in de bodem, het verbetert de bodemstructuur én de waterhuishouding. Dus heb je een plek in je tuin waar het water lang blijft staan, voeg compost toe.

Warm of koud?

Je hebt verschillende systemen om te composteren. Koud composteren duurt 1 a 2 jaar en je voegt telkens materiaal toe. Hierbij is voldoende bruin materiaal extra van belang. Bij heet composteren zet je de composthoop in 1 keer op en jaag je de temperatuur op door de hoop om te zetten, soms om de paar dagen. Dan heb je binnen enkele weken compost. Minimum omvang is dan 90x90x90 cm. Je kunt ook een wormenhotel maken. Welk systeem je het beste kunt gebruiken? Elk systeem heeft zijn voor- en nadelen. Tip van Marc: doe wat je leuk vindt, wat jou aanspreekt.

Groen en bruin, wat is dat?

Een goede verhouding tussen bruin en groen materiaal is van belang. Dat gaat over de koolstof-stikstof verhouding. Ideaal is koolstof(C)=bruin 25 a 30 en stikstof (N) 1=groen. Maar… dan moet je niet 25 keer zoveel bruin materiaal toevoegen. Het gaat om de verhouding van C en N in het materiaal. Te veel bruin geeft een tragere compostering en voldoende bruin geeft genoeg zuurstof. Wanneer is het bruin of groen? Dat is afhankelijk van het tijdstip van ‘oogsten’. Groene oogst je in de lente en zomer, bruine verzamel je in de herfst en winter. Dus blad in de zomer geraapt is groen en in de herfst bruin. N.a.v. de workshop maakte ik een wachthoop voor het herfstblad. Dan voeg ik dat in het voorjaar en de zomer als bruin materiaal toe aan alle tuin- en keukenafval wat groen is.

Tip: maak lagen van 15 cm bruin materiaal en 5 cm groen. Of voeg op 1 hand groen 3 handen bruin materiaal toe.

Wat je extra kan toevoegen aan je composthoop is bijvoorbeeld rijpe compost; kleimineralen; zeemineralen; gesteentemeel; calcium (kalk, gips, schelpenzand). Calcium is cruciaal voor de bodem. Door de verzuring spoelt calcium snel uit. Je kunt als natuurlijke calciumbronnen eierschalen fijnmalen met de deegroller en toevoegen, of paardenbloemblad, kleefkruid, klein hoefblad, cichorei, look-loof, peterselie, melganzevoet blad van de linde, iep, es, esdoorn of abeel.

  • Op de bodem start je met takken voor een goede beluchting;

  • Vochtigheidsgraad van 50%. Tja, wat is dat? Vergelijk het met een uitgeknepen spons. Dan zit je goed;

  • Zeef, indien gewenst, het materiaal voor gebruik met kippengaas van 2 cm doorsnede;

  • Heb je een probleem in de tuin? Voeg organisch materiaal toe.


Probleemgevallen

  • Houtas kan tot 20% kalium bevatten. Een overschot kan in je moestuin leiden tot magnesiumgebrek;

  • Snijbloemen en varens liever niet toevoegen;

  • Niet te veel gras in een keer;

  • Blad van eik, kastanje en beuk op de bladspiegel laten liggen.

Ik vraag onschuldig of ik bespoten bloemen (gekocht of gekregen) het beste in de gft bak of op de composthoop kon doen. Nou…zei hij. Ik zou ze niet kopen of willen krijgen. Er zit zoveel gif op reguliere bloemen. Gif wat niet bij het verbouwen van voedsel mag worden gebruikt. Maar een akker waarop je het ene jaar bloemen teelt, daar mag je wel het volgende jaar voedsel verbouwen…

Als concreet voorbeeld: twee bruidsboeketjes belandden op een composthoop met meer dan 100.000 wormen. Ze stierven allemaal. Als ik het zo opschrijf kan ik het haast niet geloven. Dus tja, deze informatie nodigt mij uit tot het maken van keuzes.

Dat maakt voor mij deze workshop breder interessant dan alleen composteren: het gaat ook over dat alles met elkaar is verbonden. Dat als ik bespoten bloemen koop, dat gif in de natuur komt en ik daar aan bijdraag. En hoe moet het water, het land weer schoon worden?

Wanneer is een composthoop goed?

Ruik! En steek je handen erin. Hoe komen die eruit? Hoe voelt het?

Rijpe compost ruikt gezond (bosgrond), is kruimelig; C:N 10-15:1, bevat geen herkenbare plantenresten, compostwormen zijn verdwenen, doorstaat de kiemproef: in 3 delen wit zand en 1 deel gezeefde compost tuinkers zaaien, moet zeer snel opkomen.

Het mooie van composteren: het maakt zichtbaar dat afval niet bestaat. Het is altijd een bron van nieuw leven.

Ineke van Westrienen


(1) Zie www.marcsiepman.nl met op zijn site een leuke video over composteren.